تاریخچه ی آموزش و پرورش کودکان نابینا

5

با نام ایزد دانا و توانا

در این بخش به بیان تاریخچه آموزش و پرورش کودکان نابینا می پردازیم و آغاز می کنیم این مبحث را با صحبت های آقای ظروفی یکی از کارشناسان و مسئولين اداره استثنایی آغاز مي كنيم.

 در ابتدا از ایشان می خواهیم بر اساس سوابق و تجربیات خود در اداره استثنایی بحث آموزش و پرورش کودکان نابینا را شروع فرمايند.

تاریخچه آموزش و پرورش کودکان نابینا به قرن های پیش بر می گردد، البته در آن زمان آموزش به صورت شفاهی بوده  و این روش در فرهنگ های مختلف وجود داشته، و حتي ما بزرگانی در علوم مختلف مانند ادبیات در سطح شعر(شعر نامي)  و نویسندگی (هومر در یونان) و در کشور خودمان مثل رودکی و ابوالعلا مروی و شخصیتهای بزرگی در کشورهای مختلف مثل طاها حسین داشته ایم به غیر از طاها حسین بقیه شفاهی آموزش دیده بودند.

آن وقت ها نظام آموزش و پرورش در دست قشر طبقات بالای جامعه بود. در خانواده سطح بالاي جامعه اگر فردی بود که مشکل بینایی داشت برای او تسهیلاتی فراهم می کردند که آموزش ببیند.

اما تاریخچه کلاسیک آموزش و پرورش نابینایان بر می گردد به ورود کشیشی به نام کریستوفل. در حدود سال 1300 و 1301 وارد ایران شد در ابتدا در تبریز با فردی به نام آقای خاموشی شروع به همکاری کردند، و موسسه ای را تاسیس کردند و در همان وقت چون ایشان ادبیات فارسی نمی دانستند توانستند  با همکاری آقای خاموشی خط بریل را که تا آن وقت در کشورهای مختلف دنیا رایج شده بود مناسب سازی کردند با زبان فارسی، که بعدها البته آن خطی که آلماني ها ابداع کردند و مناسب سازی کردند تغییراتی پیدا کرد، تا رسید به خط امروزی که ما استفاده می کنیم.

بعد آقای کریستوفل به اصفهان نقل مکان کردند و مدرسه کریستوفل در اصفهان بنا شد، که آن مدرسه شروع به آموزش پسرها کرد که این آموزش شامل درس، موسیقی، جهت یابی و حرکت و مهارت هایی مانند حصیربافی، جاروبافی، و برسبافی بود.

در کنار این مدرسه، مدرسه دخترانه ای به نام نورایین که انگلیسی ها تاسیس کردند. و بعد هم خود ایرانی ها مدرسه ابابصیر را در اصفهان برپا کردند.

ابتد در تهران مدرسه رودکی و بعد مدرسه شهید محبی که به رضا پهلوی در آن زمان معروف بود تاسیس شد. به مرور زمان مرکز رودکی تغییر نام داد. مرحوم خزایلی مکانی را فراهم کردند و آن مرکز به مدرسه خزایلی معروف شد. در سال 1340 و 1341 هم اداره آموزش استثنایی در وزارت آموزش و پرورش تاسیس شد که به طور رسمی گروه های مختلف هفتگانه استثنایی را تحت پوشش قرار می داد، قبل از آن همین طور که گفته شد فعالیت آموزش نابینایان شروع شده بود آموزش نا شنوایان هم مرحوم باغچه بان شروع در آن کار کرده بودند، در تبریز و بعد هم به تهران انتقال پيدا كرد..

اما با تاسیس اداره استثنایی به طور رسمی و کلاسیک وارد آموزش و پرورش گروه های هفتگانه استثنایی شد. که شامل تیزهوشان، آسیب دیدگان بینایی، آسیب دیدگان شنوایی و جسمی حرکتی، اختلالات رفتاری تحت پوشش این ادراه قرار گرفتند.

اداره آموزش و پرورش استثنایی کارهای اجرایی ، برنامه های ستادی، برنامه ریزی درسی، آموزشی انجام می داد.

در اداره استثنایی کارشناسانی بودند كه دوره هایی را خارج از کشور مثل آمريكا و اروپا آموزش دیده بودند و آموزشهای لازم را به این کارشناسان و معلمینی که در واقع در تربیت معلم مشغول به کار بودند، آموزش دادند. همان سال 41 و 42 رشته کودکان استثنایي هم در تربیت معلم راه افتاد.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اداره آموزش و پرورش استثنایی به دفتر آموزش و پرورش استثنایی تغییر یافت و کارهای اجرایی به استان ها واگذار شد. اداره استثنایی تنها کارهای ستادی مانند برنامه ریزی، کنترل و نظارت و تامین وسایل خاص برای گروه های مختلف مانند ماشین پرکینز و لوح حساب، و لوح نوشتاری، عصا برای نابینایان و غيره و برای نا شناوایان سمعک به عهده داشت.

پس از تشکیل دفتر اداره استثنایی این دفتر زیر مجموعه معاونت آموزشی وزارت آموزش و پرورش قرار گرفت.

مدارس دیگر در سراسر کشور وجود داشت. مثلا مدرسه پاسداران که در ابتدا مجتمع بود و نابینایان هم در آن مدرسه تحصیل می کردند و بعدها به طور گروه جداگانه در مدرسه نرجس ادامه کار دادند. مدرسه شهید محبی که رضا پهلوی سابق بود با تعداد زیاد از دانش آموزان که اغلب شهرستانی بودند ادامه کار داد و در کنار این دو مدرسه مانند مدرسه عبدالعظیم و شوریده شیراز که از مدتی قبل شروع به فعالیت کرده بود، آن مدرسه هم مانند ابابصیر در دو بخش دخترانه و پسرانه ادامه کار داد، و مدرسه امید مشهد که پس از گسترش هم دخترانه و هم پسرانه از هم تفکیک شدند تا به سه مدرسه در مشهد تبدیل گشت .از دیگر مدارس می توان از پویای کرج نام برد. وقتی این مدرسه تاسیس شد، دانش آموزانی که از کرج در تهران مشغول به تحصیل بودند به کرج انتقال پیدا کردند.در تبریز هم مدرسه شهید مرادی شروع به كار كرد و پس از آن در شهرهاي یزد ،کرمان ،رفسنجان هم مدرسه نابينايان تاسیس شد.

و بعدها قرار بود كه مدارسي خاص تشكيل شود که به آموزش رشته ای خاص بپردازد چون به حد نصاب نرسيد  این کلاس ها خاص در مجتمع های ترکیبی تشکیل شد که کلاسی را به نابینایان تعلق دادند یا در مدارس بینایی آن را تشكيل مي دادند.

حال به آموزش تلفیقی می رسیم كه در این روش دانش آموزان آسیب دیدگان بینایی در میان دانش آموزان بینایی به تحصیل می پرداختند، و در هفته ساعتی را معلمی که تخصص آموزش کودکان نابینا را داشت می آمد و دروسی که معلم های عادی وقت نمی کردند تا آموزش بدهند آموزش می دادند مانند ریاضی و جغرافیا، و کلا دروسی که احتیاج به دیدن داشت یا باید دانش آموز بیشتر توجیه میشد. به این دسته از معلمین، معلمین رابط یا تلفیقی میگفتند.

البته شکل دیگر از آموزش به نام آموزش فراگیر در این اواخر ایجاد شده. این روش پیشرفته آموزش تلفیقی بود، در روش قبلی می گفتند که دانش آموز باید خود را با شرایط وفق بدهد ولی در روش جدیدتر نظام آموزشی و دروس و کلاس را برای دانش آموزش نابینا مناسب سازی می کنند به دلیل اینکه این دانش آموز باید در جامعه زندگی کند پس باید متناسب با جامعه رشد کند همین روش کمک بسیاری به پیشرفت دانش آموزان كرده است و به موفقیت های چشمگیری دست پیدا کردند و در حال حاضر افراد زیادی در مقاطع مختلف مانند کارشناسی، کارشناسی ارشد و حتي دکترا موفق به تحصیل گشتند و در دیگر مهارتها هم مثل کامپیوتر و رشته های آن موفقیتهای به دست آمده و ثابت شده که هیچگونه محدودیتی برای کسب مهارتها برای نابینایان وجود ندارد مگر اینکه خود فرد نابینا اراده برای کسب این مهارت را نداشته است و اگر تلاشی صورت بگیرد هم امکانات و هم تجهیزات و تکنولوژی وجود دارد.

در انتها ایشان سفارش به کسب مهارت (جهت یابی) را داشته اند.

 ايشان برای بهتر شدن رشد اجتماعی و موفقیت بیشتر و همچنین تلاش بیشتر برای کسب مدارج علمی آرزوی موفقیت برای تمامی نابینایان را داشته اند.

ما هم برای ایشان سلامتی و بهترین آرزوها را از خداوند منان خواهان هستیم.

پست های مرتبط

2 comments

  • سلام تشکر .کمک خواستم تا مطالبی درموردکودکان ناینا و ناشنوا درآموزش و پرورش اگر هست به این عنوان برام بفرستید

    پاسخ
  • سلام موضوع پایان نامم طراحی مدرسه س کودکان نابیناست ….لطفا اگر مطلبی در این زمینه دارید به ایمیلم بفرستید خیلی ممنونتون میشم

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *